| Dersin Türü | Seçmeli |
|---|
| Dersin Düzeyi | Lisans |
|---|
| Dersin Yılı | - |
|---|
| Dersin Yarıyılı | - |
|---|
| AKTS | 4 |
|---|
| Öğretim Eleman(lar)ı |
|
| Öğrenme Kazanımları |
Bu dersin sonunda öğrenciler;
- İki boyutlu, üç boyutlu ve sanal (dijital) mekan kavramlarını göstergebilimsel ve söylemsel bir çerçevede tanımlar ve birbirleriyle karşılaştırır.
- Mekanın ideolojik, politik ve kültürel dinamiklerle olan ilişkisini; iktidar, gözetim, toplumsal cinsiyet, beden politikaları ve toplumsal hafıza bağlamında eleştirel olarak analiz eder.
- Çağdaş sanat enstalasyonları, mimari formlar ve kamusal alan müdahaleleri üzerinden görsel algı duygusal coğrafyalar ve beden-mekan ilişkisini çözümler.
- Mekanın toplumsal cinsiyet, beden politikaları ve güç ilişkileri çerçevesinde kurgulanışını eleştirel ve feminist göstergebilimsel metotlarla analiz eder.
- Dijital arayüzlerde verinin ve bilginin mekansallaşması (duygusal/eleştirel haritalama) tekniklerini öğrenir.
- Tasarım süreçlerinde (grafik, arayüz, sergileme) pozitif/negatif alan, derinlik ve mekansal kodları, mesajı güçlendiren bilinçli iletişim araçları olarak kullanır.
|
| Veriliş Biçimi | Yüz Yüze |
|---|
| Önkoşullar | Yok |
|---|
| Önerilen Dersler | |
|---|
| Ders Tanımı | Bir tasarım sadece bir yüzeyden mi ibarettir, yoksa duyguları ve algıları yöneten canlı bir alan mıdır?
Bu derste; 2B yüzeylerden çağdaş sanat enstalasyonlarına, dijital arayüzlerden genişletilmiş gerçeklik (XR) evrenlerine kadar mekan kavramının izini sürüyoruz. Mekanı sadece fiziki bir ortam olarak değil; anlam üreten göstergebilimsel bir araç, söylemsel bir güç alanı ve beden ile toplumsal cinsiyet politikalarının kesişim noktası olarak keşfediyoruz.
Göstergebilim ve eleştirel söylem analizi yöntemleriyle; mekanın taşıdığı ideolojiyi, toplumsal/duygusal hafızayla bağını ve insan algısını nasıl yönlendirdiğini deşifre ediyor; tasarıma sıradan bir gözle değil, çok katmanlı ve geleceğe yön veren radikal bir vizyonla bakmayı öğreniyoruz.
İlgini çektiyse gel mekanı yeniden tanımlayalım; yüzeyden genişletilmiş gerçekliğe tasarımın ideolojisini birlikte konuşalım. |
|---|
| Ders İçeriği |
| HAFTA |
KONULAR |
|
1. Hafta |
Derse Giriş: Tasarımda Mekan Kavramına Ontolojik Bakış: Mekan nedir? Fiziksel, zihinsel, söylemsel ve toplumsal mekan ayrımları. |
|
2. Hafta |
Mekanın Semiyotiği ve Eleştirel Söylem Analizi: Anlam üreten bir metin olarak mekan. Mekansal kodlar, göstergeler ve mimarinin dili. Mekanın yalnızca bir göstergeler dizgesi olarak değil, iktidar ve ideoloji üreten söylem alanı olarak kavranması. |
|
3. Hafta |
İki Boyutlu Yüzeyde Mekan İllüzyonu ve Çerçeve Politikaları: Rönesans'tan günümüze perspektif, derinlik algısı. Grafik tasarımda çerçeve ve sınır kavramları. Bakışın örgütlenmesi. |
|
4. Hafta |
Çizgiden Hacme: İletişimde Boşluğun Tasarımı: Pozitif ve negatif alanın gücü. Tipografide ve kompozisyonda makro/mikro mekansal ilişkiler. |
|
5. Hafta |
Mekanın İdeolojisi, Beden Politikaları ve Gözetim: Foucault ve Panoptikon. Kamusal alanın tasarımı, yönlendirme sistemlerinin ideolojik altyapısı ve mekanda disipline edilen/ötekileştirilen bedenler. |
|
6. Hafta |
Toplumsal Hafıza, Kent Belleği ve Duygusal Haritalama: Anıtlar, meydanlar ve kolektif hafıza. Duygusal coğrafyalar, harabeler, terk edilmiş mekanlar ve görsel kültürdeki izleri. |
|
7. Hafta |
ARA SINAV + ARAŞTIRMA SUNUMU |
|
8. Hafta |
Çağdaş Sanatta Mekan I: Enstalasyon ve Beden İlişkisi: İzleyiciyi içine alan tasarımlar. Duyusal algı, beden ve mekan etkileşimi. |
|
9. Hafta |
Çağdaş Sanatta Mekan II: Mekana Özgü Müdahaleler ve Aktivizm: Kamusal sanat, sokak sanatı ve mekanın bağlamını dönüştüren eleştirel iletişim pratikleri. |
|
10. Hafta |
Dijital Arayüzlerde Mekansallık ve Bilgi Mimarisi: UI/UX tasarımında `sayfa? algısından `mekan? algısına geçiş. Z-ekseni, dijital derinlik ve veri mimarisi. |
|
11. Hafta |
Ekranın Ötesi: XR, Mekansal Bilişim ve Veri Sanatı: VR ve AR ortamlarında mekan inşası. Veri hümanizması/feminizmi bağlamında verinin mekansallaştırılması ve artırılmış gerçeklik ile kamusal alana müdahaleler. |
|
12. Hafta |
Post-Dijital Çağda Hibrit Mekanlar: Etkileşimli sergileme tasarımları, projeksiyon mapping ve dijital/fiziksel kesişimindeki yeni görsel deneyimler. |
|
13. Hafta |
Üçüncü Mekanlar, Liminalite ve Muğlak Alanlar: Edward Soja, Homi Bhabha ve kentteki eşik alanlar. |
|
14. Hafta |
PROJE SUNUMLARI |
|
| Kaynaklar | Zorunlu Okuma Listesi:
- Henri Lefebvre, Mekanın Üretimi (Sel Yayıncılık)
Tavsiye Edilen Okuma Listesi:
- Gaston Bachelard, Mekanın Poetikası (İthaki Yayınları)
- Juhani Pallasmaa, Tenin Gözleri: Mimarlık ve Duyular (YEM Yayın)
- Doreen Massey, For Space
- Griselda Pollock / Gillian Rose, Visual Methodologies / Feminist Visual Culture
- Catherine D'Ignazio & Lauren F. Klein, Data Feminism
- Giuliana Bruno, Atlas of Emotion: Journeys in Art, Architecture, and Film
- Michel Foucault, Hapishanenin Doğuşu (İmge Kitabevi)
- Erwin Panofsky, Perspektif: Simgesel Bir Biçim (Metis Yayıncılık)
- Lev Manovich, Yeni Medyanın Dili (AAKitap)
- John Berger, Görme Biçimleri (Metis Yayınları)
- Christian Norberg-Schulz, Genius Loci: Towards a Phenomenology of Architecture
|
|---|
| Öğretim Yöntemleri |
- Anlatım
- Tartışma
- Soru-Cevap
- Proje
- Sunum
|
|---|
| Değerlendirme |
|
Sayısı |
Toplam Katkısı (%) |
| Ara Sınav |
1 |
30 |
| Devam |
1 |
10 |
| Örnek Olay Sunumu |
1 |
20 |
| Toplam(%) |
|
60 |
| Yıl İçinin Başarıya Oranı(%) |
|
60 |
| Finalin Başarıya Oranı(%) |
|
40 |
| Toplam(%) |
|
100 |
|
| AKTS İş Yükü |
| Aktivite |
Sayı |
Süre (Saat) |
İş Yükü |
| Ara Sınav |
1 |
2 |
2 |
| Kısa Sınavlara hazırlık |
|
|
|
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi |
14 |
3 |
42 |
| Final Sınavına Hazırlık |
|
|
|
| Ders Saati |
14 |
3 |
42 |
| Ara Sınava Hazırlık |
1 |
12 |
12 |
| Laboratuvar |
|
|
|
| Final Sınavı |
|
|
|
| Ödevler |
|
|
|
| Sunum (Hazırlık dahil) |
1 |
8 |
8 |
| Proje |
1 |
14 |
14 |
| Toplam İş Yükü | 120 |
| Toplam İş Yükü / 30 | 4 |
| Dersin AKTS Kredisi | 4 |
|
| Dil | Türkçe |
|---|
| Staj / Uygulama | Yok |
|---|
